“Laten jullie hem dan zo maar gaan, dan?”

 

zuid limburgTarukshan, een vijftienjarige leerling van het Grotius-college in Heerlen heeft zelfmoord gepleegd in het weekeind voorafgaand aan de eerste schooldag na de kerstvakantie. Heel Nederland heeft dit Limburgse nieuws vernomen en herneemt gewoon weer zijn of haar dagelijkse gang van zeken. Er zijn er zoveel die zelfmoord plegen, vooral jongeren in de pubertijd schijnen daar gevoelig voor te zijn. Er wordt nog wel een monumentje opgericht door hoogsensitieve buurtbewoners, maar je vraagt je altijd af voor wie zo’n tastbare herinnering nu bedoeld is, voor de overledene of voor de lijdzame omstanders.

De directeur van de school, zo zag ik al lezend voorbij komen, zou een Nederlandse tolk zoeken om met de ouders te gaan communiceren. Ik dacht prompt, ‘Dan toch zeker voor hemzelf? Spreekt waarschijnlijk geen Nederlands of Engels.’ Ook zou ‘het gezin problemen hebben, naar nu blijkt’. Zie hier al twee argumenten voor een kleine, Limburgse gemeenschap om de schuld af te schuiven, weg te kijken en een kitscherig monumentje op te richten.

De schoolinspectie zal er ook bijgehaald worden. Er zal in Heerlen vast een schoolinspecteur rondlopen, die met een zucht van verlichting de formulieren kan invullen met onder de kopjes ‘aanvullende opmerkingen’ of ‘overig gesignaleerde problematiek’  aantekeningen als ’emotionele problemen’, ‘problematische gezinssituatie’ en ‘ouders Nederlandse taal niet machtig’ en weer overgaan tot de orde van de dag. Een deskundige zei al dat er meer pubers met dergelijke problemen kampen, maar dat ze niet allemaal zelfmoord plegen: het was altijd een individuele beslissing. Maar het gaat hier niet om een doorsnee Limburgse puber, maar om een inwijkeling, zonder netwerk of familie, die zijn ouders en zusjes niet ongerust wilde maken. Een kind dat geen menselijke houvast had en het ook niet digitaal kon vinden. De premisse dat zelfmoord een individuele actie is, klopt overigens niet. Het is altijd een sociale daad, een ‘gemeenschapsactiviteit’; wat dat betreft zou het monument voor de gemeenschap toch wel een goed idee kunnen zijn.

Vorig jaar wandelde ik over bevroren weggetjes in de omgeving van Gulpen, ook rond deze tijd, en uit de verte hoorde ik de muziek uit een mobiele telefoon aan komen lopen. Toen wij in elkaars blikveld kwamen, bleken er twee donkere, jonge jongens aan vast te zitten. In dunne sportkleding gekleed en één droeg zelfs sauna-slippers aan zijn blote voeten. Bij de kruising nam de een afscheid van de ander en de muziek wandelde mijn richting op. De jongen hield mij staande en zette zijn muziekje af, keek mij met grote ogen aan. Hij was langer dan ik dacht, imponeerde wel een beetje door zijn lengte. ‘Want to go to Amsterdam, miss (zo leuk, dit soort jongens en mannen spreken mij nog aan met ‘miss’. Heb het al een paar keer meegemaakt.) Do You have money? For trainticket?’ ‘Nee’, antwoordde ik in het Engels, ik zal mijn Engels hier niet herhalen.  Nee geld had ik niet. Wat ik anders nooit doe, deed ik toen wel. Ik haalde mijn portemonnee uit mijn tas en liet hem er in kijken, om te laten merken dat hij er toe deed. Echt helemaal leeg, nou wist ik dat wel want mijn ‘wandelportemonnee’ is bijna altijd leeg op mijn betaalpasje en id-kaart na.

Hij herhaalde zijn vraag nog eens en ‘I want to go to Amsterdam, please.’ Ja, dat begreep ik wel. Maar ik schudde mijn hoofd, trok mijn mondhoeken omhoog in een verontschuldigende grijns en tevens mijn schouders. ‘You don’t like my music, do You?’ vroeg hij nog. Blijkbaar had hij dat over die afstand wel aangevoeld. ‘Maakt mij niet niet uit’. ‘Good day to You, miss’ en hij wandelde verder en ik ook. Een paar honderd meter van hem vandaan viel het mij op: geen muziek. Beschaafd joch, toch?

Ik had ook nog overwogen om hem te adviseren zonder kaartje naar Amsterdam te gaan, maar vond dat niet netjes: je moet toch wel het goede voorbeeld geven. Of af te spreken dat hij met korting met mij mee zou kunnen reizen. Ik had het hem echt gegund, een ritje naar Amsterdam en dan ergens toevallig, goed terecht komen. Zo’n Dickensiaans verhaal. Maar wie weet zit hij daar nu wel, ondergedoken in de illegaliteit van de Amsterdamse riolen en weet hij zich wel te redden; daar hoor je nooit meer iets van.

Hoe dat met al die jonge vrouwen, hun kinderen, meisjes en bejaarde ouders gaat, die je vooral op de filmpjes ziet figureren om geld te vragen om vluchtelingen te steunen, hoor je ook niet. Deze mensen zie ik nooit, het zijn vooral de jonge mannen die het beeld bepalen in het dagelijks leven. Dat vind ik eigenlijk niet zo eerlijk verdeeld: de fysiek sterkste mensen krijgen ‘echte’ hulp. Kun je zien dat het bezit van testosteron toch echt veel voordelen heeft.

In Zuid-Limburg kunnen deze mensen beter niet gaan wonen, als ik zo vrij mag zijn hen te adviseren: de bestuurders, politici, ambtenaren, ‘welzijnswerkers’, medeburgers en verveelde pensionado’s vullen alleen maar hun zakken en agenda’s over hun ruggen. Daarbij mogen ze hun eigen integratie regelen dus is er een hele markt aan taalopleidingen en cursussen ‘overleven in Nederland voor dummies’ uit de grond gestampt. En de leegloop van dorpen en kerken moet toch op een of andere manier gecompenseerd worden. De subsidies en toeslagen voor het opvangen van deze mensen zorgen weer voor werkgelegenheid, de inburgeringsmarkt bijvoorbeeld en het vasthouden van het welvaartsniveau voor de autochtonen, in krimpgebieden ‘voorzieningen’ niveau genoemd. Over intelligente aanpassingen aan de veranderende situatie hoor je deze beleidsmakers niet.

asielzoekersTarukshan had op zijn Engels-Nederlands afscheidsbriefje het kleinste fotootje uit het schoolfoto- pakket geplakt. Die enveloppe die elk jaar in november ongevraagd scholieren en ouders door de strot geduwd wordt. Misschien hebben zijn ouders er al voor betaald. Ik vergeet dat altijd en krijg aanmaningen en zelfs aankondigingen van deurwaarders in de brievenbus, maar uiteindelijk komt het altijd wel goed na een verontschuldigend telefoontje. Als ze nou niet betaald hebben, deze verdrietige ouders met hun probleemgezin, lieve schoolfotograaf, schenk je hen dan die klassenfoto met al die portretfoto’s in verschillende formaten? Zullen zijn ouders en zusjes heel erg fijn vinden. Je weet wel, vrij naar Boudewijn de Groot, ‘foto’s die zo vals getuigen…’ Maar ze hebben vast al betaald en vragen zich af waarom hun broer en zoon niet geholpen kon worden, waarom ‘ze’ hem zo maar hebben laten gaan. Beschaafde mensen toch?