Offline

Moet het toch even kwijt, al is het allemaal zo lang geleden en is het stof over de archiefdozen in de depots van het RHCL inmiddels wel neergedaald wat mij betreft. Niet in het geval van enkele projecten die gestart werden aan het begin van mijn honderd dagen RHCL in 2006-2007. Als er rampjaren zijn in mijn leven dan is deze er wel één van. Gelukkig waren het er uiteindelijk niet zo heel veel. Een cruciaal jaar in Leeuwarden en daarmee heb ik het wel gehad. Over de nasleep kan ik wel meer dingen kwijt, maar iedereen heeft zijn rugzakje te dragen en je kunt niet bezig blijven oude koeien uit sloten te halen. Eén ding is wel zeker, een trauma blijft, altijd. Je kunt niet offline gaan in dat opzicht.

Toevallig was ik bezig met het zoeken naar foto’s over religieuze rituelen in Limburg, met name in Maastricht. Ik laat even in het midden waarover het precies ging, want dat is irrelevante informatie in dit geval. Ik kwam op de site van L1 een item tegen van bijna een jaar geleden over een grote hoeveelheid foto’s die uit het online digitale fotobestand van het RHCL verwijderd werden uit voorzorg voor de claims van rechthebbenden op de publicatie daarvan. Een vreemde geschiedenis die online nauwelijks meer informatie geeft. Online gehaald waarschijnlijk.

Al luisterend naar mijn oud medewerkers hoorde ik wel aparte dingen, waarvan ik denk dat deze toch wel getuigen van een beetje onkunde. Vooral de onschuldige grote ogen in en van het Hoofd archieven maakte een wat ongemakkelijk gevoel los bij mij. Wat verdient deze gedoctoreerde jongen eigenlijk wel niet per jaar: fulltime dienstverband en dito arbeidsovereenkomsten zoals het zich niet hoeven te vestigen in de plaats van werk, reiskostenvergoeding en zonder werkervaring een hoger instapsalaris dan on-gedoctoreerde collega’s met bijna twintig jaar ervaring? Zonder normale sollicitatieprocedure aangesteld ook nog eens keer? Dat de betreffende collega een Belg is, kan hij ook niet helpen, maar blijkbaar doen de Belgische tongval en de gespeelde Limburgse accenten het erg goed in deze wetenschappelijke omgeving. En wat zijn promotie betreft? Was dat nou zo’n geweldig gebeuren? Promoveren op een onderwerp waarvan driekwart van de noodzakelijke archieven niet geïnventariseerd is, dus niet geraadpleegd werd. Misschien moet hij het kunstje nog eens overdoen. Het schijnt dat de promotie-lat steeds hoger komt te liggen. Eigen frustratie hoor!

Trouwens dat promoveren in diensttijd mogen ze bij het RHCL na drie extreem dure trajecten toch ook wel eens gaan afschaffen. Schandalig. Een dure medewerker in de top van de organisatie onverantwoord lang vrijspelen om over het grondbezit van de Servaas te schrijven, zodat deze in ruil de directeur zal gaan steunen in diens megalomane ideeën. Woorden van de directeur zelf. Vervolgens een of ander onduidelijk verhaal van een andere hoge piet, waarvan ik de inhoud helemaal kwijt ben, gevolgd door een uitweiding over een zonneleen. De poëzie van het woord spreekt mij wel aan. En het werk dat deze mensen laten liggen, wie knapt dat op? Je zou natuurlijk ook kunnen denken dat ze niet zo heel veel werk laten liggen, want de tent draaide gewoon door. In totaal hadden dan misschien wel vijf mensen uit die periode van de loonlijst geschrapt kunnen worden: ze zijn nu al of bijna met pensioen. Van dat geld hadden alle rechten wel drie keer betaald kunnen worden overigens.

En het voordeel dat het heeft om in diensttijd te promoveren. Niet te vergelijken met de toestand van de eenzaam zwoegende buitenpromovendus zonder digitale en andere ondersteuning zoals kopjes koffie, verwarming en airconditioning als het nodig is.

Eén ingewijde vertrouwde mij eens toe dat de slechte sfeer in het RHCL veroorzaakt werd door een gemeentearchivaris die veel mensen met, wat wij nu een arbeidsbeperking noemen, in dienst genomen had uit sociale overwegingen. Wat een misselijke opmerking. Moeilijke mensen in de onderste regionen van een organisatie zijn niet de oorzaak van een slechte cultuur. Het is het management dat niet deugt. De lange schaduw van de directeur. Als deze man zo sociaal bewogen was, dan had hij wel wat beter kunnen nadenken over wat hij deze mensen aandeed. En wat er niet bij gezegd wordt, is dat in die jaren het salaris van mijnheer met sprongen omhoog ging als hij wat meer mensen ‘aan kon sturen’. En dat van de verantwoordelijke personeelsboer natuurlijk. Het oude liedje: geld verdienen over de rug van de zwaksten in de samenleving onder het mom van sociale bewogenheid en het eigen falen op hen afreageren. Ik zie nog die aardige, roodharige man van ‘mijn afdeling’ het archief uitgebonjourd worden door De Graaf omdat hij niet wilde klokken, terwijl iedereen wist dat hij altijd aanwezig was en zijn werk deed. ‘Als jij het niet kunt, dan doe ik het wel voor je.’

Misschien moet Douwe de Graaf hier nog maar eens toelichting op het automatiserings-project geven, als hij van het plastic duiken in de oceaan even terugkomt. Hij was toch arbeidsongeschikt? Kan je dan wel duiken en over de wereld rondreizen? Hoe vaak heb ik mij wel niet moeten verantwoorden voor mijn ongevraagde situatie aan mensen die ik niet ken in Maastricht? Met een drank- en drugsverslaving zo’n baan aanvaarden, dan moet je toch echt eens nadenken over de omgeving waar je verantwoordelijkheid voor draagt en of dat wel zo’n goed idee is eigenlijk. Heb ik ook van iemand anders gehoord hoor, dat van die verslavingen. Kijken wij nu ook anders naar.

Schrijnend is mijn ervaring dat in mijn recente onderzoekstraject naar het werk uit de Mengelberg-aetliers Ton van Schaïk, een eminente geleerde op het gebied van Utrechtse katholieke geschiedenis, mij vroeg hoe het mogelijk was dat ik onderzoek kon doen als ik arbeidsongeschikt was verklaard. Het was wat wrang, want de tekst die ik hem voorlegde ging over religieus antisemitisme waarover hij zelf een verhaal gehouden had de Nicolaaskerk in Jutphaas. Deze opmerking in de tekst van zijn lezing was eigenlijk de aanleiding om hier nu eens echt mee van start te gaan. De tekst is van de site afgehaald overigens. Heb hem uitgeprint gelukkig. Het valt mij ook op dat de bejaarde onderzoekers van nu, in hun jonge jaren veel meer uitgesproken meningen hadden over de katholieke kerk dan nu. Blijkbaar moesten zij nog hun sporen verdienen en nu moeten zij zien in het zadel te blijven. Vermoeiend hoor, die masculiene geldingsdrang en altijd aanwezige overlevingsdrang. Ik heb er zelf ook wel een beetje last van, ondanks het feit dat ik toch teveel oestrogeen aanmaak in mijn hormoonsysteem.

Mijnheer De Graaf kan trouwens over méér dingen eens uitleg komen geven eigenlijk. Hoe komt het dat het probleem van rechten niet eerder gezien werd? Ik voel mij deels natuurlijk verantwoordelijk omdat mijn handtekening onder het contract met De Ree-archiefsystemen staat en de aanzet tot het conversieplan en de conversie zelf nog door mij gestuurd werd. Ik zie het handgeschreven briefje met de bedragen nog voor mij waarmee de directeur de onderhandelingen inging, onder druk geleverd en na veel omzwervingen bij de huidige verantwoordelijke terecht gekomen. Wat een manipulator was die De Graaf. En wat een geld kost die man de samenleving in het bijzonder en alle slachtoffers die zulke managers maken in het algemeen.

Zoals het hoofd opmerkt, had men dat in het begin niet gezien. Wie is die men dan? Hij toch zeker zelf, die zo veel beter wist hoe het systeem geïmplementeerd moest worden? Ik zie ons nog zitten met vertegenwoordigers van De Ree archiefsystemen, Truus en jongeheer Steegen. Hij wist zo goed hoe het allemaal moest, terwijl mijn mond in ieder geval openviel van verbazing. ‘Waarom niet?’ blaatte het jongmens voortdurend. ‘Waarom kan dat niet?’ De Graaf vond dat de jongeheer de ruimte moest krijgen, zijn eigen zoon Jasper kreeg dat ook bij een groot bedrijf.  En dat het fotobestand het paradepaardje moest worden van het project, dat vooral. Binnen twee jaar moest alles op internet staan. Wat zal het bestuur dan tevreden zijn. Nu kunnen ze meer dan tien jaar later een groot deel eraf halen uit voorzorg.

Trouwens zijn er geen van te voren vastgestelde controle momenten in de hele implementatie vastgelegd? Zeker voor het moment dat je on-line gaat. Ach ja, die ervaring. Daar ontbrak het alleen maar aan. Jammer dat op mijn verzoek om re-integratie niet gereageerd is. Ik had graag van de zijlijn willen meehelpen met de kennis en ervaring die ik had, maar blijkbaar is een zondebok veel nuttiger voor disfunctionerende ambtenaren en verdedig je jezelf door je werkterrein als no-go gebied te verklaren voor de betreffende mens.

Tijdens mijn onderzoek naar de werken uit de Mengelberg-ateliers heb ik met veel succes in de beeldbank van het Utrechts Archief kunnen werken, waar ze dezelfde problemen kennen natuurlijk. De download-knop van niet-rechten vrije afbeeldingen was geblokkeerd en publicatiemogelijkheden werden alleen toegestaan als er toestemming voor gevraagd werd aan de eigenaar. Meestal nog levende fotografen, die dat gewoon zelf regelden. Sommige afbeeldingen waren niet via internet te bekijken, maar wel digitaal in de studiezaal zelf zoals het systeem aangaf. Hoe makkelijk kun je het maken? Je hoeft alleen maar een goed voorbeeld na te volgen, lieverds en alles komt goed. Maar dat is ook zo’n karaktertrekje van masculiene geldingsdrang: het wiel opnieuw willen uitvinden.

Wat mij vooral stoort, ook bij de atlas-beheerder, is het onnozele slachtoffergedrag. Alsof ze er helemaal niets aan hadden kunnen doen: dit is hun overkomen. Zo zielig. Er bestaan bijscholingscursussen voor atlasbeheerders die over dit thema gaan, er zijn overleggen van applicatiebeheerders nota bene door de koninklijke hofleverancier De Ree over dit thema zelf georganiseerd, studiedagen van KVAN en er is zelfs een speciale task-force over dit onderwerp. Maar goed als je in België woont is een inhoudelijke studiedag in Nederland natuurlijk wel erg ver weg en voor een Maastrichtenaar is de reis altijd te lang, waar ook naar toe.

Mijn partner zei nog van het weekend, laat het nou maar met rust. Het is allemaal al zo lang geleden. Hou je met andere dingen bezig. Natuurlijk heeft hij gelijk en gelukkig heb ik ook wel andere dingen te doen, maar soms moet je gewoon een regenachtige dinsdag zien door te komen. Niets meer dan dat en het is inmiddels al weer bijna tijd voor een tweede kopje koffie. Zelf zetten natuurlijk.